सोडियम हाइपोक्लोराइट, अल्कोहल र तातो पानीको सही प्रयोग र "नमिसाउनुहोस् – खतरा!" | कीटाणुनाशक र डिटर्जेन्टको सुरक्षा (SSW खाद्य उत्पादन परीक्षा | Tokutei Food)

अद्यावधिक: 2026-10-23आधिकारिक जानकारी जाँचेको मिति: 2026-10-23

नोरोभाइरसमा कीटाणुनाशक इथानोल त्यति असरदार हुँदैन। सोडियम हाइपोक्लोराइट (करिब 200ppm) वा तताउने तरिका असरदार हुन्छ (स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय (厚生労働省) Q&A)। क्लोरिनयुक्त (塩素系) डिटर्जेन्ट वा कीटाणुनाशक (सोडियम हाइपोक्लोराइट) मा अम्लीय वस्तु मिसियो भने विषालु क्लोरिन ग्यास निस्कन सक्छ, त्यसैले कहिल्यै मिसाउनु हुँदैन (कार्यस्थल सुरक्षा साइट (職場のあんぜんサイト), पुष्टि मिति सन् 2026 अक्टोबर 23)।

तातो पानी, सोडियम हाइपोक्लोराइट र अल्कोहल कसरी छुट्याएर प्रयोग गर्ने?

कीटाणुशोधन गर्नुअघि पहिले डिटर्जेन्टले धोएर फोहोर हटाउनु आधारभूत नियम हो (धुने → ब्याक्टेरिया मार्ने क्रम। विस्तृत जानकारी 5S र सामान्य स्वच्छता व्यवस्थापन मा)। त्यसपछि उद्देश्यअनुसार तरिका छान्ने।

कीटाणुशोधन र ब्याक्टेरिया मार्ने मुख्य तरिका (स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालयको सामग्री)
तरिका	प्रयोग हुने ठाउँको उदाहरण	सावधानी
तताउने (तातो पानी आदि)	भाँडाकुँडा र भाँडो 80℃ मा 5 मिनेट वा सोभन्दा बढी, कपडा (फुकिन) 100℃ मा 5 मिनेट वा सोभन्दा बढी उमाल्ने, नोरोभाइरसको डर भएको चपिङ बोर्ड आदि 85℃ वा सोभन्दा बढीमा 1 मिनेट वा सोभन्दा बढी	पोल्नबाट सावधान
सोडियम हाइपोक्लोराइट	खाना पकाउने भाँडा र टेबल (करिब 200ppm), नपकाई खाने तरकारी (200mg/L मा 5 मिनेट वा 100mg/L मा 10 मिनेट), बान्ता फाल्ने झोला (करिब 1,000ppm)	धातुमा खिया लगाउँछ। अम्लीय वस्तुसँग नमिसाउने। प्रयोग गर्ने म्यादभित्रको मात्र प्रयोग गर्ने
कीटाणुनाशक अल्कोहल (इथानोल)	हात धोएपछि हात र औंलाको कीटाणुशोधन आदि	नोरोभाइरसमा त्यति असर गर्दैन। साबुन र बगिरहेको पानीले हात धुनुको सट्टा हुँदैन

सान्द्रता बनाउने हिसाब (3L पानीमा कति mL हाल्ने) यस लेखमा समेटिएको छैन। योजना प्रश्न (हिसाब) हल गर्ने तरिका मा अभ्यास गर्नुहोस्। नोरोभाइरसको कीटाणुशोधन नोरोभाइरस रोकथाम मा राखिएको छ।

जापानी	नेपाली अर्थ
消毒(しょうどく)	कीटाणुशोधन (डिसइन्फेक्सन)
殺菌(さっきん)	ब्याक्टेरिया मार्ने (स्टेरिलाइज)
次亜塩素酸ナトリウム(じあえんそさんなとりうむ)	सोडियम हाइपोक्लोराइट
消毒用アルコール(しょうどくようあるこーる)	कीटाणुनाशक अल्कोहल (स्यानिटाइजर)

सोडियम हाइपोक्लोराइट प्रयोग गर्दा के कुरामा ध्यान दिने?

धातुलाई खिया लगाउने (क्षय गराउने) भएकाले धातुको भाग कीटाणुशोधन गरेपछि राम्ररी पुछ्ने
बान्ता जस्ता अम्लीय वस्तुमा सान्द्र घोल (पातलो नपारेको) सिधै नहाल्ने (विषालु ग्यास निस्कन सक्छ)
प्रयोग गर्ने म्यादभित्रको मात्र प्रयोग गर्ने
डिटर्जेन्ट वा फोहोर बाँकी रहेको भाँडा फेरि धोएर वा फेरि पखालेर मात्र कीटाणुशोधन गर्ने

"सान्द्र घोल सिधै हाल्ने" गलत हो भनेर बुझ्नुभयो कि भनेर सोडियम हाइपोक्लोराइट प्रयोग गर्ने तरिकाको प्रश्न मा जाँच्नुहोस्। नोरोभाइरसमा के असरदार हुन्छ भन्ने कुरा कीटाणुशोधनको प्रश्न मा पनि आउँछ।

जापानी	नेपाली अर्थ
濃度(のうど)	सान्द्रता (concentration)
薄める（希釈）(うすめる（きしゃく）)	पातलो बनाउने (डाइलुट गर्ने)
洗剤(せんざい)	डिटर्जेन्ट (सफाइ एजेन्ट)

"नमिसाउनुहोस् – खतरा!" (混ぜるな危険) भनेको के हो? किन मिसाउनु हुँदैन?

क्लोरिनयुक्त डिटर्जेन्ट वा कीटाणुनाशक (सोडियम हाइपोक्लोराइट) मा अम्लीय वस्तु मिसियो भने विषालु क्लोरिन ग्यास निस्कन सक्छ (कार्यस्थल सुरक्षा साइट, मोडल SDS)। थोरै मात्र भए पनि, हावा चलाइरहेको भए पनि मिसाउनु हुँदैन।

घरायसी सामग्री गुणस्तर लेबल ऐन (家庭用品品質表示法) को नियमअनुसार, तोकिएको परीक्षणमा 1.0ppm वा सोभन्दा बढी क्लोरिन ग्यास निस्कने सामानमा हरेक भाँडोमा, सामानको नाम भएकै सतहमा देखिने ठाउँमा "नमिसाउनुहोस् – खतरा!" (まぜるな危険) लेखिन्छ, र "क्लोरिनयुक्त" (塩素系) "अम्लीय प्रकार" (酸性タイプ) भन्ने लेबल पनि हुन्छ (उपभोक्ता मामिला एजेन्सी (消費者庁))। यो चिन्ह देख्नुभयो भने त्यो सामान एक्लै प्रयोग गर्ने भनेर याद राख्नुहोस्।

वास्तवमै भएका दुर्घटना र उपाय (स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय कार्यस्थल सुरक्षा साइट र परिपत्र)
दुर्घटनाको उदाहरण	उपाय
शौचालय सफा गर्दा डिटर्जेन्ट सकियो, अघिको डिटर्जेन्ट नपखाली अर्को डिटर्जेन्ट प्रयोग गरियो → क्लोरिनयुक्त र अम्लीय मिसिएर क्लोरिन विषाक्तता	नमिसाउने। डिटर्जेन्ट बदल्दा पूरै पखालेर हावा चलाउने। प्रयोग गर्ने डिटर्जेन्ट तोकेर सबैलाई जानकारी दिने
उस्तै देखिने ट्याङ्की वा भाँडो झुक्किएर हाइपोक्लोराइट र अम्लीय घोल मिसाइयो	भाँडो र ट्याङ्कीमा भित्र के छ र "मिसाए हानिकारक क्लोरिन ग्यास निस्कन्छ" भन्ने कुरा स्पष्ट लेख्ने, र हाल्नुअघि जाँच गर्ने

शौचालय सफाइको उदाहरण क्लोरिनयुक्त डिटर्जेन्ट सकिएको बेलाको प्रश्न मा, ट्याङ्कीको उदाहरण उस्तै आकारका 2 वटा भाँडो भएको प्रश्न मा सोचेर हेर्नुहोस्।

जापानी	नेपाली अर्थ
混ぜるな危険(まぜるなきけん)	नमिसाउनुहोस् – खतरा!
塩素系(えんそけい)	क्लोरिनयुक्त (क्लोरिन आधारित)
酸性(さんせい)	अम्लीय
塩素ガス(えんそがす)	क्लोरिन ग्यास

डिटर्जेन्ट र कीटाणुनाशक कसरी भण्डारण गर्ने, लेबल कसरी लेख्ने?

सफा गर्ने पदार्थ र कीटाणुनाशक जस्ता रासायनिक पदार्थ सावधानीपूर्वक चलाउने, र आवश्यक परे भाँडोमा भित्रको वस्तुको नाम लेखेर खानामा नपसोस् भनेर ध्यान दिने (खाद्य स्वच्छता ऐन कार्यान्वयन नियमावली (食品衛生法施行規則))। डिटर्जेन्ट खानामा पस्यो भने त्यो रासायनिक खतरा बन्छ।

सानो भाँडामा छुट्याउँदा छुट्टै तोकिएको भाँडो मा राख्ने। पिउने पेयको प्लास्टिक बोतल (PET बोतल) आदि प्रयोग नगर्ने
भाँडोमा भित्रको वस्तुको नाम लेख्ने। पढ्न गाह्रो भयो भने फेरि लेख्ने
रासायनिक पदार्थको गुण, खतरा, चलाउँदाको सावधानी र प्राथमिक उपचार SDS (सुरक्षा डाटा पाना) मा लेखिएको हुन्छ
उत्पादन लाइन धुँदा रसायन प्रयोग गर्दा पन्जा र सुरक्षात्मक चश्मा लगाउने। कडा क्षारयुक्त रसायनले छालामा सुजन गराउँछ, र आँखामा पर्यो भने खतरनाक हुन्छ

जापानी	नेपाली अर्थ
ラベル(らべる)	लेबल
SDS（安全データシート）(えすでぃーえす（あんぜんでーたしーと）)	SDS (सुरक्षा डाटा पाना)
保護メガネ(ほごめがね)	सुरक्षात्मक चश्मा
化学防護手袋(かがくぼうごてぶくろ)	रासायनिक सुरक्षा पन्जा
強アルカリ(きょうあるかり)	कडा क्षार
化学的危害要因(かがくてききがいよういん)	रासायनिक खतरा

आँखा वा छालामा लाग्यो भने के गर्ने?

सोडियम हाइपोक्लोराइट आदि शरीरमा लागेमा (कार्यस्थल सुरक्षा साइट र टोकियो दमकल विभाग (東京消防庁))
ठाउँ	प्राथमिक उपचार
आँखा	पानीले केही मिनेट राम्ररी धुने। कन्ट्याक्ट लेन्स निकाल्न सकिन्छ भने निकालेर, धोइरहने। तुरुन्तै डाक्टरलाई सम्पर्क गर्ने
छाला	फोहोर भएको लुगा तुरुन्तै सबै फुकाल्ने, छालालाई पानी (सावर) ले धुने। तुरुन्तै डाक्टरलाई सम्पर्क गर्ने
दुवैमा	तुरुन्तै धाराको पानीले पखाल्ने। ब्रस आदिले नरगड्ने

कन्ट्याक्ट लेन्स लगाएको बेला के गर्ने भन्ने कुरा आँखामा परेको बेलाको प्रश्न मा जाँच्न सकिन्छ। चोटपटक र दुर्घटनाको समग्र कुरा व्यावसायिक सुरक्षा मा व्याख्या गरिएको छ।

जापानी	नेपाली अर्थ
薬傷(やくしょう)	रसायनले पोलेको घाउ (केमिकल बर्न)
応急手当(おうきゅうてあて)	प्राथमिक उपचार
上司に報告(じょうしにほうこく)	आफ्नो हाकिमलाई रिपोर्ट गर्ने

धेरैले गर्ने गल्ती

✕ "अल्कोहलले नोरोभाइरस पनि कीटाणुशोधन गर्न सकिन्छ" → ○ सोडियम हाइपोक्लोराइट वा तताउने
✕ "फोहोर नहटेकाले क्लोरिनयुक्तमा अम्लीय मिसाएर कडा बनाउने" → ○ कहिल्यै नमिसाउने। हाकिमसँग सल्लाह गर्ने
✕ "बान्तामा सान्द्र घोल हाल्ने" → ○ पुछेर हटाएपछि पातलो पारेको घोलले पुछ्ने
✕ "खाली PET बोतलमा डिटर्जेन्ट छुट्याएर राख्ने" → ○ छुट्टै तोकिएको भाँडोमा राखेर भित्रको वस्तुको नाम लेख्ने
✕ "आँखामा पर्यो भने रगडेर निकाल्ने" → ○ नरगडी तुरुन्तै पानीले धोइरहने

अभ्यास प्रश्न (3 प्रश्न)

यी Tokugi Pass का मौलिक प्रश्न हुन् (वास्तविक परीक्षाका प्रश्न होइनन्)।

परीक्षाकै ढाँचामा प्रश्न हल गरेर हेर्नुहोस्

फुरिगानासहितको जापानी, 3 विकल्प। उत्तर छान्दा नेपाली व्याख्या देखिन्छ।

प्रश्न 1 / 3व्यावसायिक सुरक्षा・निर्णय

床(ゆか)の汚(よご)れが塩素(えんそ)系(けい)の洗剤(せんざい)では落(お)ちません。同僚(どうりょう)が「酸性(さんせい)の洗剤(せんざい)を混(ま)ぜると強(つよ)くなる」と言(い)いました。どうしますか。

प्रश्न 2 / 3खाद्य स्वच्छता・सैद्धान्तिक

次(つぎ)亜(あ)塩素(えんそ)酸(さん)ナトリウムの使(つか)い方(かた)で、まちがっているものはどれですか。

प्रश्न 3 / 3खाद्य स्वच्छता・निर्णय

作業場(さぎょうば)で、ラベルのない飲(の)み物(もの)のペットボトルに洗剤(せんざい)が入(はい)っているのを見(み)つけました。どうしますか。

थप अभ्यास गर्न व्यावसायिक सुरक्षाका आधारभूत प्रश्न र सामान्य स्वच्छता व्यवस्थापनका प्रश्न मा जानुहोस्। समग्र क्षमता निःशुल्क 40 प्रश्नको मक टेस्ट मा जाँच्न सकिन्छ।

यस विषयका प्रश्न (व्याख्यासहित)

धेरै सोधिने प्रश्न

अल्कोहल र सोडियम हाइपोक्लोराइटमध्ये कुन बढी शक्तिशाली हो?

शक्तिको कुरा होइन, असर गर्ने लक्ष्य र प्रयोग गर्ने ठाउँ फरक हुन्छ। नोरोभाइरसमा कीटाणुनाशक इथानोल त्यति असरदार हुँदैन, सोडियम हाइपोक्लोराइट वा तताउने तरिका असरदार हुन्छ (स्वास्थ्य, श्रम तथा कल्याण मन्त्रालय Q&A)। अल्कोहल साबुन र बगिरहेको पानीले हात धुनुको सट्टा हुँदैन।

क्लोरिनयुक्त र अम्लीय डिटर्जेन्ट मिसाए के हुन्छ?

विषालु क्लोरिन ग्यास निस्कन सक्छ (कार्यस्थल सुरक्षा साइट)। हावा चलाइरहेको भए पनि, थोरै मात्र पनि मिसाउनु हुँदैन। डिटर्जेन्ट बदल्दा अघिको डिटर्जेन्ट पूरै पखालेर मात्र प्रयोग गर्ने।

"नमिसाउनुहोस् – खतरा!" (まぜるな危険) लेबल कस्तो सामानमा हुन्छ?

घरायसी सामग्री गुणस्तर लेबल ऐनको नियमअनुसार, तोकिएको परीक्षणमा 1.0ppm वा सोभन्दा बढी क्लोरिन ग्यास निस्कने सामानमा लेखिन्छ। "क्लोरिनयुक्त" "अम्लीय प्रकार" भन्ने लेबल पनि हुन्छ (उपभोक्ता मामिला एजेन्सी)। यो लेबल भएको सामान एक्लै प्रयोग गर्ने।

सोडियम हाइपोक्लोराइट आँखामा पर्यो भने?

पानीले केही मिनेट राम्ररी धुने, कन्ट्याक्ट लेन्स निकाल्न सकिन्छ भने निकालेर धोइरहने। तुरुन्तै डाक्टरलाई सम्पर्क गर्ने (कार्यस्थल सुरक्षा साइट)। रगड्नु हुँदैन।

सम्बन्धित गाइड

स्रोत

अंक र प्रक्रिया तलका आधिकारिक स्रोतबाट जाँचिएका हुन् (जाँच मिति 2026-10-23)। जानकारी बदलिन सक्छ, त्यसैले बुकिङ गर्नुअघि आधिकारिक साइटमा फेरि जाँच्नुहोस्।

Tokugi Pass OTAFF, Prometric वा जापान सरकारसँग सम्बन्ध नभएको स्वतन्त्र अध्ययन साइट हो। प्रश्नहरू सार्वजनिक सरकारी सामग्रीको आधारमा आफैं बनाइएका हुन्, वास्तविक परीक्षाका प्रश्न होइनन्।

अन्य भाषा: 日本語 · Tiếng Việt · မြန်မာဘာသာ · Bahasa Indonesia · 简体中文